مجله پتی پایرفتارشناسی گربه
چرا گربه‌ها وسایل را از روی میز می‌اندازند؟ علت این رفتار و راه‌های کنترل آن
از لیوان روی میز تا خودکار و گلدان روی قفسه؛ بعضی گربه‌ها انگار از انداختن وسایل روی زمین لذت می‌برند. اما پشت این رفتار چه چیزی وجود دارد و چطور می‌توان بدون تنبیه آن را مدیریت کرد؟
اگر گربه شما با پنجه به یک وسیله ضربه می‌زند، مکث می‌کند و سپس آن را از لبه میز پایین می‌اندازد، احتمالاً این صحنه برایتان آشناست. این رفتار ممکن است خنده‌دار به نظر برسد، اما وقتی پای لیوان شکستنی، وسایل گران‌قیمت یا اشیای خطرناک وسط باشد، به یک مشکل واقعی تبدیل می‌شود.
گربه‌ها معمولاً این کار را برای آزار دادن صاحبشان انجام نمی‌دهند. کنجکاوی، بازی، غریزه شکار، جلب توجه و یادگیری از پیامدهای رفتار می‌توانند در آن نقش داشته باشند. برای مدیریت مؤثر، بهتر است علت احتمالی را بشناسیم و محیط را طوری تغییر دهیم که گربه فرصت رفتار ایمن‌تری داشته باشد.
۱. غریزه شکار و کنجکاوی
گربه‌ها شکارچیانی هستند که با پنجه و بینی خود محیط را بررسی می‌کنند. ضربه زدن به یک شیء کوچک و مشاهده حرکت آن ممکن است برایشان شبیه بررسی یا دنبال کردن طعمه باشد.
وقتی یک خودکار با ضربه پنجه حرکت می‌کند یا یک درپوش روی زمین می‌غلتد، گربه می‌تواند آن را به یک بازی تبدیل کند. حرکت، صدا و واکنش شیء برای او جذاب‌اند؛ حتی اگر آن وسیله برای انسان کاملاً بی‌اهمیت باشد.
چه کار کنیم؟ اسباب‌بازی‌های سبک و ایمن، توپ‌های مخصوص گربه و بازی‌های تعاملی را در دسترس قرار دهید. وسایلی که ممکن است بلعیده شوند، مانند کش مو، نخ و قطعات کوچک، نباید بدون نظارت در اختیار گربه باشند.
۲. یاد گرفته است با این کار توجه شما را جلب کند
فرض کنید گربه یک وسیله را از روی میز می‌اندازد و شما فوراً به سمتش می‌روید، با او حرف می‌زنید یا تلاش می‌کنید جلویش را بگیرید. از نگاه گربه، این رفتار ممکن است راهی قابل‌اعتماد برای شروع تعامل باشد.
حتی واکنش منفی هم گاهی می‌تواند برای گربه نوعی توجه محسوب شود. اگر این الگو بارها تکرار شود، ممکن است رفتار بیشتر شود؛ به‌خصوص وقتی گربه در زمان‌های دیگر توجه و بازی کافی دریافت نمی‌کند.
چطور این چرخه را تغییر دهیم؟
پیش از زمان‌هایی که معمولاً رفتار اتفاق می‌افتد، چند دقیقه با گربه بازی کنید.
وقتی آرام روی محل مناسب می‌نشیند یا با اسباب‌بازی خودش سرگرم می‌شود، توجه مثبت به او بدهید.
وسایل شکستنی را از لبه‌ها دور کنید تا رفتار فرصت تکرار و تقویت پیدا نکند.
از فریاد زدن، ترساندن یا تعقیب کردن گربه برای متوقف کردن رفتار خودداری کنید.
۳. حوصله‌اش سر رفته است
گربه‌ای که فرصت کافی برای بازی، بالا رفتن، پنهان شدن و کشف محیط ندارد، ممکن است خودش سرگرمی پیدا کند. میزها و قفسه‌ها نیز برای گربه نقاط جالبی هستند؛ به‌ویژه اگر از آن‌ها بتواند محیط را زیر نظر بگیرد.
زندگی در خانه به معنی نداشتن نیازهای طبیعی نیست. گربه‌ها به فعالیت ذهنی و جسمی، فرصت انتخاب و محیطی متناسب با رفتارهای طبیعی خود نیاز دارند.
محیط خانه را جذاب‌تر کنید
یک محل بلند و پایدار برای نشستن و مشاهده محیط فراهم کنید.
از اسکرچر مناسب و اسباب‌بازی‌های متنوع استفاده کنید.
بازی تعاملی را به برنامه روزانه اضافه کنید؛ بازی را با گرفتن اسباب‌بازی و فرصتی برای آرام شدن به پایان برسانید.
اسباب‌بازی‌ها را به‌صورت چرخشی در اختیار گربه بگذارید تا جذابیتشان حفظ شود.
در صورت امکان، از پازل‌های غذایی مناسب گربه استفاده کنید.
۴. وسیله روی میز برایش جذاب است
برخی وسایل به‌دلیل شکل، بافت، صدا یا حرکتشان توجه گربه را جلب می‌کنند. لیوانی که کمی تکان می‌خورد یا کاغذی که با پنجه حرکت می‌کند ممکن است به محرکی جذاب تبدیل شود.
به رفتار گربه دقت کنید: آیا فقط وسایل متحرک را می‌اندازد؟ آیا سراغ اشیای کوچک می‌رود؟ آیا بیشتر زمانی این کار را می‌کند که شما حضور دارید؟ پاسخ‌ها می‌توانند در انتخاب راهکار مناسب کمک کنند.
۵. بالا رفتن و بررسی محیط بخشی از رفتار طبیعی گربه است
بسیاری از گربه‌ها دوست دارند از ارتفاع، محیط اطراف را ببینند. اگر هیچ جای مناسب و مجازی برای بالا رفتن نداشته باشند، میز، پیشخوان یا قفسه‌ها ممکن است به انتخاب اصلی آن‌ها تبدیل شوند.
به‌جای تلاش برای حذف کامل این نیاز، یک جایگزین امن فراهم کنید؛ مثلاً درخت گربه، قفسه مخصوص و محکم یا جایگاه کنار پنجره که خطر سقوط نداشته باشد. اگر نمی‌خواهید گربه روی میز غذاخوری برود، دسترسی به جایگزین را آسان و جذاب کنید.
اصل مهم در تربیت گربه: تنها محدود کردن رفتار ناخواسته کافی نیست. باید مشخص کنید گربه به‌جای آن چه کاری می‌تواند انجام دهد؛ مانند بازی با اسباب‌بازی، نشستن روی جایگاه مخصوص یا استفاده از اسکرچر.
چطور از انداختن وسایل جلوگیری کنیم؟
مرحله اول: محیط را ایمن کنید
لیوان‌ها، گلدان‌ها، وسایل الکترونیکی و اشیای شکستنی را از لبه میز دور کنید. در صورت نیاز از نظم‌دهنده‌ها یا محل نگهداری بسته استفاده کنید. این کار به‌خصوص در دوره آموزش اهمیت دارد؛ زیرا هر بار تکرار رفتار ممکن است آن را برای گربه جذاب‌تر کند.
مرحله دوم: جایگزین مناسب فراهم کنید
یک محل مجاز برای بالا رفتن یا نشستن ایجاد کنید. اگر گربه به کنار پنجره علاقه دارد، جایگاهی امن با دید مناسب می‌تواند گزینه خوبی باشد. اگر به حرکت اشیا علاقه دارد، بازی با توپ یا اسباب‌بازی مناسب را جایگزین کنید.
مرحله سوم: رفتار مطلوب را تقویت کنید
وقتی گربه از جایگاه خودش استفاده می‌کند یا با اسباب‌بازی مناسب سرگرم می‌شود، با توجه، بازی یا تشویقی متناسب از او حمایت کنید. پاداش باید به‌موقع باشد تا ارتباط آن با رفتار مطلوب روشن شود.
مرحله چهارم: واکنش خود را مدیریت کنید
اگر گربه برای جلب توجه وسیله‌ای را هل می‌دهد، تا جایی که ایمنی اجازه می‌دهد از واکنش هیجانی خودداری کنید و در زمان مناسب او را به فعالیت مجاز هدایت کنید. اگر وسیله خطرناک است، اولویت با جلوگیری از آسیب است؛ برای اصلاح رفتار، به تنبیه متوسل نشوید.
مرحله پنجم: برنامه بازی را منظم کنید
چند نوبت بازی کوتاه در طول روز ممکن است از یک جلسه طولانی و نامنظم مؤثرتر باشد. زمان بازی را با الگوی فعالیت گربه هماهنگ کنید و در صورت امکان، پیش از ساعت‌هایی که معمولاً وسایل را می‌اندازد با او تعامل داشته باشید.
کارهایی که نباید انجام دهید
داد زدن یا ترساندن: این کار می‌تواند ترس و استرس ایجاد کند و رابطه شما با گربه را تحت تأثیر قرار دهد.
تنبیه بدنی: روش ایمنی برای آموزش نیست و ممکن است به گربه آسیب بزند.
استفاده از مواد محرک یا خطرناک: مواد شیمیایی، اسانس‌ها و محصولات نامناسب می‌توانند برای گربه سمی یا آزاردهنده باشند.
نادیده گرفتن خطرهای محیطی: سیم برق، شیشه شکسته، دارو و اشیای کوچک باید دور از دسترس باشند.
فرض اینکه گربه عمداً لجبازی می‌کند: بهتر است نیاز، انگیزه و پیامدهای رفتاری را بررسی کنید.
چه زمانی این رفتار نیاز به بررسی بیشتری دارد؟
انداختن وسایل معمولاً رفتاری طبیعی و قابل مدیریت است. اما اگر رفتار به‌صورت ناگهانی شروع شده، همراه با تغییر اشتها یا فعالیت است، یا گربه اشیای غیرخوراکی را می‌جود و می‌بلعد، بهتر است با دامپزشک مشورت کنید.
بلعیدن نخ، کش، قطعات پلاستیکی یا اجسام کوچک می‌تواند خطرناک باشد. اگر احتمال می‌دهید گربه جسمی را بلعیده است، حتی اگر هنوز علامتی ندارد، با دامپزشک تماس بگیرید. در صورت بیرون بودن نخ از دهان یا مقعد، آن را نکشید.
چک‌لیست خانه مناسب برای گربه
وسایل شکستنی و خطرناک از لبه‌ها دور هستند.
گربه جایگاه امنی برای بالا رفتن و مشاهده محیط دارد.
اسباب‌بازی‌های مناسب و ایمن در دسترس هستند.
هر روز زمانی برای بازی و تعامل در نظر می‌گیرم.
رفتار مطلوب را با توجه و تشویق تقویت می‌کنم.
از تنبیه و ترساندن برای اصلاح رفتار استفاده نمی‌کنم.
سؤالات متداول
آیا گربه‌ها وسایل را عمداً برای اذیت کردن صاحبشان می‌اندازند؟
معمولاً نه. کنجکاوی، بازی، جلب توجه یا جذابیت حرکت اشیا توضیح‌های محتمل‌تری هستند. بهتر است به‌جای نسبت دادن نیت انسانی، الگوی رفتاری را بررسی کنید.
چرا گربه فقط وقتی من حضور دارم این کار را انجام می‌دهد؟
ممکن است به واکنش شما توجه کرده باشد یا این رفتار را راهی برای شروع بازی و تعامل بداند. افزایش تعامل مثبت و مدیریت واکنش‌ها می‌تواند کمک‌کننده باشد.
آیا اسپری آب برای متوقف کردن رفتار مفید است؟
پاشیدن آب می‌تواند باعث ترس یا بی‌اعتمادی شود و علت اصلی رفتار را برطرف نمی‌کند. مدیریت محیط، جایگزین مناسب و تقویت رفتار مطلوب روش‌های بهتری هستند.
چرا گربه اشیای کوچک را بیشتر می‌اندازد؟
اشیای کوچک معمولاً راحت‌تر حرکت می‌کنند و ممکن است برای گربه شبیه طعمه یا اسباب‌بازی باشند. اشیای خطرناک و قابل بلع را دور از دسترس نگه دارید و اسباب‌بازی ایمن فراهم کنید.
آیا با بزرگ‌تر شدن گربه این رفتار متوقف می‌شود؟
ممکن است شدت رفتار تغییر کند، اما تضمینی نیست. فراهم کردن فعالیت مناسب و اصلاح محیط از همان ابتدا به ایجاد عادت‌های بهتر کمک می‌کند.
جمع‌بندی
انداختن وسایل از روی میز معمولاً ترکیبی از کنجکاوی، بازی، نیاز به فعالیت و گاهی جلب توجه است. گربه برای انجام این رفتار لزوماً قصد آزار دادن شما را ندارد.
با ایمن‌سازی خانه، فراهم کردن جایگاه مناسب، بازی منظم و تقویت رفتار مطلوب می‌توانید این عادت را مدیریت کنید. هدف، سرکوب رفتار طبیعی گربه نیست؛ هدف این است که نیازهای او در محیطی امن و قابل‌قبول برآورده شوند.
پت‌یپی همراه شماست تا شناخت رفتار حیوانات خانگی را به مراقبتی آگاهانه‌تر و زندگی بهتر برای آن‌ها تبدیل کند.
